معرفی جامع اسامی اتصالات لوله فلزی

آشنایی با اسامی اتصالات لوله فلزی به شما کمک می‌کند تا بتوانید با توجه به کاربردی که انتظار دارید، بهترین گزینه را از میان‌ها انتخاب کنید. به طور کلی خطوط لوله فلزی برای انتقال مایعات و گازها مورد استفاده قرار می‌گیرند و اتصالات آن‌ها نیز به عنوان رابط، کنترل کننده، انتقال دهنده جریان، کور کننده خطوط و … کاربرد دارند.

در این مقاله می‌خواهیم ضمن معرفی اسامی اتصالات لوله فلزی، اطلاعات جامع و کاملی را درباره هر یک از آن‌ها در اختیارتان قرار دهیم. پس اگر قصد خرید یا فروش اتصالات استیل را دارید، پیشنهاد می‌کنیم تا انتهای آن با ما همراه باشید.

اتصالات لوله فلزی

جالب است بدانید در سیستم لوله کشی، علاوه بر لوله‌های مورد استفاده، چگونگی اتصال آن‌ها به یکدیگر نیز بسیار مهم و حیاتی است؛ چرا که این امر تاثیر شگفت‌انگیزی روی کیفیت نهایی کار خواهد داشت. به طور کلی فارغ از اینکه از لوله گالوانیزه استفاده می‌کنید یا انواع دیگر آن، باید بدانید که می‌توانید از تجهیزات متنوعی برای اتصالات آن استفاده نمایید.

اسامی اتصالات لوله فلزی

پیش از خرید لوله فولادی یا انواع دیگر، لازم است درباره انواع مختلف اتصالات لوله مانند کوپلینگ، کاهنده، سه راهی و زانویی اطلاع داشته باشید و کاربرد صحیح هر یک را بدانید. در این بخش درباره اسامی اتصالات لوله فلزی با شما صحبت خواهیم کرد.

سه پیچ (Threaded)

اتصالات سه پیچ یا نات یا تریپل ترد شامل یک پیچ و مهر هستند که توسط ابزارهای سه پیچ به یکدیگر متصل می‌شوند.

جوشی (Welded)

در اتصالات جوشی، لوله‌ها با استفاده از جوشکاری به یکدیگر متصل می‌شوند و این روش، اتصالی محکم و دائمی را برای لوله مانیسمان یا دیگر لوله‌ها ایجاد خواهد کرد.

فلنج (Flange)

این لوازم برای اتصال لوله‌ها به تجهیزاتی از قبیل تانکرها یا شیرآلات به کار می‌روند. توجه داشته باشید که اتصال فلنج‌ها به یکدیگر به کمک پیچ صورت می‌گیرد.

کوپلینگ (Coupling)

برای اتصال دو لوله به هم از کوپلینگ استفاده می‌شود. این روش بسیار ساده بوده و نیازی به دستگاه جوشکاری یا پیچ نخواهد داشت.

البو (Elbow)

اتصالات البو دارای زاویه 90 یا 45 درجه هستند و عموماً اصلی‌ترین کاربرد آن‌ها برای تغییر جهت لوله‌ها است.

تی (Tee)

شکل ظاهری اتصالات تی، مانند حرف T انگلیسی است و برای اتصال لوله به انواع سه شاخه کاربرد دارد.

ردیوس (Reducer)

اتصال ردیوس برای تنظیم قطر لوله‌ها به صورت آرام و پیوسته، از یک قطر به قطر دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کاپ (Cap)

برای اینکه بتوانید انتهای لوله را مسدود کنید، باید از اتصال کاپ استفاده نمایید.

نیپل (Nipple)

اتصالات نیپل کوتاه هستند و اصلی‌ترین کاربرد آن‌ها برای اتصال دو لوله به همدیگر توسط سه پیچ یا جوش است.

پد (Pad)

از اتصالات پد به عنوان بسته بندی برای اتصال لوله به شیرآلات استفاده می‌شود.

فیتینگ (Fitting)

اصطلاح فیتینگ برای همه قطعاتی است که برای اتصال لوله‌ها به یکدیگر یا به سایر تجهیزات به کار می‌روند و در جنس و انواع مختلفی به تولید می‌رسند.

سوکت (Socket)

اتصال سوکت به گونه‌ای است که با استفاده از آن یک لوله به لوله دیگر جفت شده و به کمک چسب یا جوشکاری به یکدیگر متصل خواهند شد.

گلبه (Union)

اتصال گلبه نوعی مفصل با قابلیت جداسازی است که برای اتصال دو لوله به یکدیگر یا جدا کردن آن‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

کلاچ (Clamp)

کلاچ به کمک پیچ و مهره روی لوله نصب می‌شود تا امکان نگهداری آن در موقعیت خاصی را فراهم کند. در حقیقت پیچ‌ها و مهره‌ها روی لوله‌ها‌ نصب می‌شوند تا آن‌ها را در موقعیت مورد نظر نگه دارند.

فیلتر (Filter)

از فیلترها با هدف ممانعت از ورود ذرات ناخواسته به داخل لوله و تجهیزات استفاده می‌شود.

سپراتور (Separator)

از سپراتور برای جداسازی فازهای مختلفی مانند گازها و مایعات در لوله‌کشی استفاده می‌شود.

دیسک (Disk)

اتصال دیسک در واقع نوعی دریچه است که برای کنترل جریان مایعات یا گازها در لوله کاربرد دارد.

بوشینگ (Bushings)

اتصال بوشینگ در سیستم لوله‌کشی و اتصالات لوله فلزی کاربرد دارد و وظیفه آن تغییر قطر داخلی یا خارجی لوله مورد نظر است.

مهره (Nut)

استفاده از مهره به عنوان بخشی از اتصالات سه پیچ است که محل قرارگیری آن روی پیچ قرار دارد.

بولت (Bolt)

در اتصالات لوله فلزی از بولت با مهره برای اتصال فلنج یا سه پیچ استفاده می‌کنند.

فلنج گرد (Ring Flange)

در واقع یک حلقه گرد با سوراخ‌های بسیار زیاد بوده که هدف اصلی استفاده از آن، اتصال به فلنج دیگر است.

فلنج مرزی (Orifice Flange)

از فلنج مرزی برای اندازه گیری جریان سیالات مختلف استفاده می‌شود.

فلنج گردابی (Swivel Flange)

این نوع فلنج به گردابی بودن اتصالات برای جلوگیری از اعمال فشار زیاد ناشی از اثر گردش، روی لوله‌ها به کار می‌رود.

لوله اتصالی (Socket Weld Pipe)

در این نوع از اتصالات لوله فلزی، لوله به داخل سوکت وصل شده و به کمک جوشکاری محکم می‌گردد.

بارب (Barb)

از اتصال بارب برای وصل کردن لوله به شیلنگ یا دیگر تجهیزات انعطاف‌پذیر استفاده می‌شود.

انعطاف‌پذیر (Flexible)

انواع اتصالات انعطاف‌پذیر با هدف جبران جا به جایی و تغییرات دما یا فشار در لوله‌ها کاربرد دارند.

جدا کننده (Disconnect)

از اتصالات جدا کننده با هدف جداسازی دو لوله یا دو سیستم برای اعمال هر گونه تعمیرات استفاده می‌کنند.

سلف-لاک (Self-lock)

اتصالات سلف-لاک دارای قابلیت خودقفلی برخوردار هستند و هدف از مصرف آن‌ها، جلوگیری از جدا شدن غیر مجاز لوله‌ها از یکدیگر است.

ترموو (Thermo)

برای حفظ و مدیریت دما در سیستم لوله‌کشی از اتصالات ترموو استفاده می‌کنند.

سرریز (Overflow)

برای ثابت ماندن سطح مایعات در یک سیستم لوله‌کشی و جلوگیری از سرریز شدن آن، از اتصالات Overflow استفاده می‌شود.

دریچه (Valve)

اتصال دریچه امکانات اینکه به شکل گیت ولو، شیر آلات و … باشد را دارد و این نوع اتصالات برای کنترل جریان گاز یا مایعات در لوله‌کشی کاربرد دارند.

گل‌دادن (Check Valve)

از این اتصالات برای جلوگیری از جریان معکوس مایع در لوله استفاده می‌شود.

فیلتر ذرات (Strainer)

این اتصالات برای ممانعت از ورود ذرات به دال سیستم لوله‌کشی کاربرد دارند.

تانک (Tank)

اتصالات تانک به شکل‌دهی به مخازن یا تانک‌ها در سیستم‌های تجهیزات صنعتی و کشاورزی می‌پردازند.

گلند (Gland)

برای محافظت از اتصالات فلزی و جلوگیری از بروز نشتی در لوله از اتصالاتی به نام گلند استفاده می‌شود.

پیچی (Screw)

این بخش از لوله‌کشی به عنوان اجزای اتصالات سه پیچ یا برخی از اتصالات فلنج کاربرد دارند.

تخلیه (Drain)

همانطور که از اسم این اتصال پیداست، کاربرد اصلی آن تخلیه مایعات از سیستم خواهد بود.

آداپتور (Adaptor)

از اتصالات آداپتور برای تبدیل اندازه یا نوع لوله استفاده می‌کنند.

شلنگ (Hose)

از اتصال شلنگ برای اتصال شیلنگ به لوله یا لوله به شیلنگ استفاده می‌کنند.

پمپ (Pump)

اتصالات پمپ برای ایجاد جریان در سیستم لوله‌کشی کاربرد دارند.

انواع اتصالات لوله فلزی

حالا که با اسامی اتصالات لوله فلزی آشنا شدید، لازم است درباره انواع مختلف آن‌ها نیز اطلاعات اولیه را کسب کنید که در این بخش به آن‌ها خواهیم پرداخت.

زانویی

اتصالات لوله زانویی برای تغییر دادن جهت جریان بین دو لوله به کار می‌روند. جالب است بدانید این اتصالات به دلیل تولید شدن لوله‌ها با خطوط مستقیم، اهمیت بسیار زیادی دارند. 

در واقع به کمک زانویی امکان اتصال تمامی لوله‌های مستقیم به یکدیگر فراهم خواهد شد. این نوع اتصالات در زاویه‌های 90، 45 و گاهی 22.5 درجه استفاده می‌شوند.

زانویی‌ها معمولاً در صنایع ساختمانی، لوله کشی آب و گاز و همچنین در سیستم‌های گرمایشی و سرمایشی کاربرد دارند. در کاربردهای خاص مانند لوله کشی گاز یا مواد شیمیایی، انتخاب زانویی با جنس مناسب اهمیت زیادی دارد. 

معمولاً از زانویی‌های فولادی ضد زنگ یا گالوانیزه برای جلوگیری از زنگ زدگی و خوردگی در این محیط‌ها استفاده می‌شود.

مغزی

یکی از اتصالات کلیدی در سیستم‌های لوله‌کشی مغزی است که برای اتصال دو قسمت از لوله به کار می‌رود. 

مغزی‌ها در واقع قطعات کوتاهی از لوله هستند که هر دو انتهای آن‌ها رزوه شده است و برای اتصال دو لوله به یکدیگر یا اتصال لوله‌ها به تجهیزاتی از قبیل پمپ، دریچه یا مانومتر استفاده می‌شوند.

مغزی‌ها به دلیل برخورداری از ساختار ساده و در عین حال کاربردی، کاربرد گسترده‌ای در سیستم لوله‌کشی آب، گاز و نفت دارند. 

جنس این اتصالات از فولاد، برنج و چدن بوده و بسته به محیط کاری و نوع پروژه باید از نوع مناسبی از مغزی استفاده شود تا بتواند تاثیر زیادی بر سیستم لوله‌کشی داشته باشد.

مهره ماسوره

مهره ماسوره یکی دیگر از اتصالات کلیدی در سیستم‌های لوله‌کشی است که حتماً نام آن را در میان اسامی اتصالات لوله فلزی شنیده‌اید. این اتصالات به شما این امکان را می‌دهند که به راحتی بتوانید بخش‌های مختلف لوله‌کشی را از یکدیگر جدا یا بهم متصل نمایید.

این اتصال شامل سه قسمت اصلی است: دو انتهایی که به لوله‌ها متصل می‌شوند و یک مهره مرکزی که وظیفه آن اتصال این دو قسمت به یکدیگر است. 

مزیت اصلی مهره ماسوره نسبت به دیگر اتصالات آن است که به شما اجازه می‌دهد تا لوله‌ها را بدون نیاز به چرخاندن کل سیستم جدا یا نصب نمایید.

مهره ماسوره‌ها در سیستم‌های لوله‌کشی گاز، آب و بخار به کار می‌روند و بسته به جنس ساختاری آن‌ها، می‌توانند مقاومت بالایی در برابر فشار و حرارت داشته باشند.

رابط یا آداپتور

از اتصالات رابط برای ساخت لوله رزوه شده نر یا ماده استفاده می‌شود. رزوه نر با آداپتور ماده به کار می‌رود و رزوه ماده نیز دارای نخ مادگی است. هنگامی که لوله انتهای خاصی دارد و لازم است با نیاز سیستم اطراف تطبیق داده شود، از این اتصالات در لوله‌های مسی یا pvc استفاده می‌کنند.

شیرها

شیرها بهترین اتصالات برای سیستم لوله‌کشی هستند که جهت متوقف نمودن جریان سیالات کاربرد دارند. سه نوع اصلی شیر شامل جداسازی، دریچه گاز و بدون بازگشت می‌شوند. از شیر دروازه گرفته تا چک، پروانه، کره و دیافراگم، هر یک به نوعی در بهبود عملکرد سیستم لوله‌کشی موثر خواهند بود.

بوشن‌ها

بوشن یا کوپلر یکی از اتصالات ساده و کاربردی است که برای اتصال دو لوله به یکدیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد. به طور خاص بوشن‌ها زمانی کاربرد دارند که بخواهیم دو لوله با قطرهای یکسان یا متفاوت را به یکدیگر متصل کنیم. 

این اتصال معمولاً در انتهای لوله به کار می‌رود و از آن در سیستم‌های لوله‌کشی آب، فاضلاب و گاز استفاده می‌شود.

بوشن‌ها از موادی مانند فولاد، چدن، برنج و حتی پلاستیک تولید می‌شوند که بسته به نوع محیط و جنس لوله‌های به کار رفته انتخاب خواهند شد. مزیت بوشن نسبت به مغزی این است که فضای کمتری را اشغال می‌کند. بوشن از یک سمت نر و مادگی برخوردار است و رزوه‌ای از درون به بیرون دارد که تحمل فشار را افزایش خواهد داد.

فلنج

در میان اسامی اتصالات فلزی، فلنج یکی از کاربردی‌ترین انواع است که برای اتصال لوله به تجهیزاتی مانند دریچه،، سوپاپ، پمپ و … کاربرد دارد. به طور معمول فلنج دارای یقه، دنده یا لبه‌هایی است که با سطح مورد نظر هم‌سطح شده و به کمک گیره، پیچ و مهره، رزوه، لحیم‌کری یا جوش محکم خواهند شد.

فلنج‌ها به لوله‌ها جوش داده می‌شوند یا با استفاده از پیچ و مهره به هم متصل می‌گردند. این اتصالات به دلیل قابلیت باز و بسته شدن سریع و آسان، در تعمیر و نگهداری سیستم‌های لوله‌کشی بسیار مفید هستند. فلنج‌ها در انواع مختلفی مانند فلنج گرد، فلنج گلو دار، و فلنج کور موجود هستند.

هر کدام از این فلنج‌ها برای کاربردهای خاصی مانند فشار بالا، دمای بالا یا شرایط خاص محیطی طراحی شده‌اند. فلنج‌های فولادی به دلیل مقاومت زیاد در برابر فشار و دماهای بالا، بیشتر در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی استفاده می‌شوند.

سه‌راهی و چهارراهی اتصالات

در مواردی که یک اتصال لوله بیشتر از یک دهانه داشته باشد، از این نوع اتصالات برای آن استفاده خواهد شد. در واقع اتصالات سه‌راهی دارای سه دهانه (یک ورودی و خروجی) هستند که برای ادغام جریان دو ورودی با یک خروجی مناسب خواهند بود.

از سوی دیگر صلیب دارای چهار دهانه در چهار جهت مختلف است. از آنجا که این اتصال در مرکز 4 لوله قرار می‌گیرد و موجب تغییرات دما می‌شود، امکان اعمال فشار به لوله از سمت آن وجود دارد.

درپوش

درپوش یکی از اتصالات رایج در لوله‌کشی است که برای مسدود کردن انتهای لوله به کار می‌رود. معمولاً زمانی از این نوع اتصالات استفاده می‌شود که بخواهیم انتهای یک لوله را به طور دائمی یا موقت مسدود نماییم. این اتصالات در انتهای سیستم‌های لوله‌کشی آب، فاضلاب، گاز و حتی در صنایع نفت و گاز برای جلوگیری از نشتی به کار می‌روند.

درپوش‌ها از متریال مختلفی مانند فولاد، پلاستیک، برنج یا چدن ساخته می‌شوند که بسته به نوع سیستم لوله‌کشی و میزان فشار وارده بر آن انتخاب خواهند شد. درپوش‌های فولادی و برنجی معمولاً برای لوله‌کشی‌های فشار قوی یا محیط‌های خورنده مورد استفاده قرار می‌گیرند.

چرا انتخاب صحیح اتصالات مهم است؟

با دانستن اسامی اتصالات لوله فلزی و کاربرد هر یک، می‌توانید برای هر بخش از سیستم لوله‌کشی گزینه مناسبی را انتخاب نمایید. 

دقت داشته باشید که انتخاب اتصالات درست، تاثیر مستقیمی روی کارایی و دوام سیستم لوله‌کشی دارد و استفاده از اتصالات مناسب نه تنها موجب بهبود جریان مایعات و گازها در سیستم می‌شود؛ بلکه در افزایش ایمنی، کاهش نشتی و جلوگیری از خرابی‌های احتمالی نیز نقش بسزایی خواهد داشت.

همچین با انتخاب جنس مناسب اتصالات مانند فولاد ضد زنگ، برنج و … بسته به شرایط کاری (فشار، دما و نوع مایعات) می‌توانید عمر مفید سیستم را تا حد چشمگیری افزایش و هزینه‌های تعمیر و نگهداری را کاهش دهید.